Foto Pixabay

Verslag van de voordracht door professor Rudi D’Hooge op donderdag 26 maat 2026

Professor D’Hooge zou ons onderhouden over enerzijds de veroudering en de invloed daarvan op de hersenen en anderzijds over de groeiende kennis over de manier waarop we die verouderingsprocessen kunnen indijken.

Het verouderingsproces is sowieso niet te stoppen, ook niet met de recente (en zeer dure) medicatie (antilichamen tegen amyloide-eiwitten). We kunnen concluderen dat er voorlopig geen behandeling is en dat preventie dus erg waardevol is. Er is geen fase in het leven waarin we stilstaan, we veranderen constant maar ook dat is niet noodzakelijk een negatief verhaal.

Onze levensverwachting gaat er alsmaar op vooruit en de kloof tussen mannen en vrouwen op dit vlak wordt steeds kleiner als gevolg van meer gelijkaardige levensomstandigheden.

Onsterfelijk zijn we echter niet…

Er is enerzijds de programmatie in onze cellen waardoor die niet oneindig kunnen delen omdat bij elke deling een stukje van de telomeren wordt afgeknipt en daardoor onze levensverwachting eindig maakt.

Anderzijds is er de accumulatie van schade door pollutie en infecties. Die schade bevordert het ontstaan van vrije radicalen die door oxidatie ons DNA aantasten.

Onze hersenen (86 miljard hersencellen) krimpen bij het ouder worden, niet door verlies van neuronen maar door verandering in het weefsel ( doorbloeding in de frontale kwab vermindert en de energievoorziening thv van de mitochondriën verandert). Gemiddeld vermindert het volume van de hersenen met 15% in de loop van ons leven. Bij aandoeningen zoals bij Alzheimer kan dat oplopen tot 1/3 van het volume.

Het verouderen van de hersenen moet echter niet noodzakelijk altijd een negatief verhaal zijn. Onze cognitie kunnen we indelen in ‘fluide’ en ‘gekristalliseerde’ intelligentie. Fluide intelligentie gaat over puur denkvermogen, gekristalliseerde intelligentie gaat eerder over leren uit ervaring, wijsheid.

Verouderen hoeft dus niet altijd negatief te worden gezien. Verouderen is veranderen. Dat is wat we verstaan onder ‘succesvol verouderen’.

Helaas gaat dat ook gepaard met verhoogde gevoeligheid aan ziekteprocessen. En dan komen we bij de vraag: wat zijn de oorzaken van pathologische hersentrauma’s? Lever en nierfunctie gaan achteruit en de hersenen staan niet los van de rest van het lichaam. De gezondheid van grote orgaansystemen hangt samen met de gezondheid van de hersenen en vice versa.

Er zijn ook een aantal psychopathologieën (depressies, emotionele trauma’s, stress, middelengebruik, slaap) en infecties die invloed kunnen hebben op de hersenfuncties, naast natuurlijk Alzheimer (verantwoordelijk voor 60-70% van de dementiegevallen).

Alzheimer is een irreversibele, progressieve hersenaandoening die stilaan de geheugenfuncties en het vermogen om na te denken aantast, uiteindelijk zelfs de meest eenvoudige taken onmogelijk maakt en in de top 3 komt van de doodsoorzaken, meestal door een infectie als gevolg van sterke verzwakking.

De incidentie neemt uiteraard toe met de leeftijd. De diagnose wordt gesteld op basis van een aantal neuropathologische fenomenen oa. de amyloïde plaques (buiten de hersencel) waarvan het oplosbare amyloiddeel het meest toxisch zou zijn. De cellen gaan uiteindelijk dood aan het samenkluwen van Tau-eiwitten (tangles) binnen in de cel die de integriteit daarvan ondermijnen. Die fenomenen kunnen op dit ogenblik pas na de dood worden vastgesteld wat ingrijpen daarop voorlopig uitsluit.

Voor de diagnose bij leven vertrekken we vanuit neuropsychologische basis die Alzheimer doet vermoeden, maar op dat moment is de ziekte spijtig genoeg wel al 15-20 jaar aanwezig… Ook de nieuwere medicatie (antilichamen tegen amyloïde e.a.) maakt de verwachtingen voorlopig niet waar omdat er veel te laat mee kan worden gestart.

Daarom wordt nu vooral ingezet op een vroegere detectie en vooral op mogelijke preventie door het verhogen van de tolerantie door in te grijpen op onze lifestyle, pollutie, voeding, psychosociale factoren zoals vereenzaming, educatie e.d.

Dat zijn allemaal factoren waarvan het belang op onze algemene gezondheid en zeker ook op de preventie van Alzheimer meer en meer worden erkend.

Volgens professor D’Hooge spelen onze frequente KAVA-activiteiten vast en zeker een belangrijke rol bij het verhogen van die tolerantie en dus ook aan het ‘succesvol verouderen’!

Luc Van de Velde